C97: Anabaptist 5

Anabaptist 5:

Chương 24: Con bò trong cửa hàng Trung Quốc (Lời của tác giả Peter Hoover)

Thành phố của những bài ca quây quanh những tu viện Benedictine ở Monchen-Rhein, Germany. Từ lâu trước khi có sự xuất hiện của Anabaptist nơi này. Thánh nhạc đã ngân vang trong nhà thờ đá có mái vòm. Giữa những năm 1530, người Anabaptist bắt đầu bí mật cất lên những tiếng hát tại nhà của họ thay vì đi nhà thờ hát. Sự "ngạo mạn" này không thể che giấu lâu được.

Mùa đông năm 1537, một người Anabaptist bị bắt tên là Vit Pilgram. Sau nhiều tháng tra tấn tàn bạo, Vit vẫn không hối cải, vì thế họ đã trói anh vào cột thiêu sống, dưới cằm còn buộc một bao thuốc nổ để anh không nói được lời gì nhiều trước khi chết. Sau đó, họ lại bắt được Theunisz van Hastenrath, bồ câu đưa tin Anabaptist đầu tiên đến nơi này, giết luôn. Lập tức có người thay thế Theunisz, là một người làm túi, tên Lambert Kramer.

Lambert yêu Christ và dũng cảm lấy chính nhà mình làm nơi tụ điểm cho hội, là nơi mở cửa cho Menno Simons. Chính quyền năm lần bảy lượt sờ gáy Lambert song bằng cách nào đó Lambert vẫn còn sống. Người bạn đồng hành của Lambert là một người làm than, tên Zelis Jacob. Zelis dĩ nhiên cũng yêu Christ vô hạn, dũng cảm tuyên bố tình yêu ấy với bao người. Năm 1560, hai người bạn nữa gia nhập tên là Matthias Servaes và Heinrich von Krufft. Họ được huấn luyện để trở thành những bồ câu Anabaptist tiếp theo, thế cho những ai đã ra đi. Họ hát hàng đêm và cầu nguyện trái phép. Matthias và 56 người khác rơi vào tay chính quyền năm 1565, nhưng những bài ca của họ rơi những nốt buồn khi tin tức về một điều gì khác tệ hơn cả cái chết đến tai họ.

Sự chia rẽ trong cộng đoàn

Dần dà, những tín hữu ở Monchen-Gladbach nhận ra sự thay đổi xấu đang đến, giữa những Anabaptist ở Netherlands. Báo cáo về những tuyệt thông (excommunication) bất chợt, những xa lánh (shunning) hà khắc. Mọi mối quan hệ thân giao giữa những người Anabaptist rơi vào ngõ cụt, chỉ vì những lý do tầm thường không đáng kể. Họ dùng tuyệt thông như một giải pháp nhanh chóng để đối mặt với mọi thứ cần cải thiện giữa anh em, chẳng phải vì cớ tội lỗi có bằng chứng rõ ràng gì mà bỗng xa lánh nhau. Bất cứ ai hoài nghi về bất cứ quyết định nào từ hội đồng trưởng lão - lãnh đạo - cấp trên của hội Anabaptist (trưởng lão kỳ cựu nhất là Menno Simon), thì sẽ bị gán nhãn "có nguy cơ đã rơi vào tay Satan".

Chuyện về vùng Franeker là một ví dụ. Vùng ấy người ta rất đói - đói lời thật của những người đưa tin Anabaptist những năm 1530. Đông những tín đồ này tụ tập sau những cánh cửa bí mật, bên ngoài có cả người trong nhà ra canh gác đề phòng. Hơn 600 mạng đã gia nhập liên minh ở Franeker này. Cộng cả trẻ em thì lên tới 1000 linh hồn. Nhưng Satan làm tất cả để gây sự. Ấy là sự tuyệt thông!

Một bồ câu đưa tin bị tuyệt thông bởi cấp trên, vậy là hết trợ cấp, hết liên lạc, hết mọi kết nối với những anh em khác. Khi Matthias Servaes vẫn ở trong tù, Lambert Kramer và ba anh em lên đường tới Wustenfelde, 300 dặm về phía bắc để làm rõ đầu đuôi câu chuyện. Họ tới thẳng nhà Menno Simons. Lambert đã nể trọng và trở thành bạn của Menno Simons nhiều năm trước. Tới nơi, họ thảo luận vấn đề Vạ Tuyệt Thông này, khi nào nên và khi nào không nên dùng. Những lãnh đạo khác cũng tới chia sẻ quan điểm.

Trở về, Lambert vẫn nghĩ không thông về việc tuyệt thông ấy. Sao một việc to tát như thế có thể được nói ra dễ như bỡn?! Có gì đó không phải ở đây. Có bằng chứng nào đâu về tội lỗi, mà nói rằng "đã vào tay Satan" nên phải tuyệt thông, và kể như người ta đã hối cải thì sao nữa? Có đúng khi yêu cầu một sự chia rẽ khắc nghiệt đến vậy? Giữa vùng Dutch, kẹt giữa những anh em từ Switzerland và nam Đức, giữa những tuyệt thông vu vơ từ lãnh đạo, các tín hữu khắp Rhein bắt đầu chia cách. Lambert và Zelis bị tuyệt thông bởi Menno Simons khi đến hỏi ông vì sao phải có sự tuyệt thông.

- - -

A Đường tóm lại một chương rất dài dòng rách việc với quá nhiều chi tiết rườm rà. Hắn nói bằng chất giọng ngôn tình để người đọc hiểu vắn tắt từ đây.

Anabaptist khởi sự trong ngọn lửa đam mê thiên quốc. Ban đầu chỉ là một đốm lửa, rồi nhóm lại thành to, chẳng thể dập nổi một khi nó đã cháy bùng bùng. Vai trò của cấp trên, lãnh đạo, hội đồng nguyên lão kỳ thực không hề là chính yếu. Mà chính những đốm lửa, những người sẵn sàng cháy hết mình, cháy lây lan khắp khắp... Những mồi lửa từ tâm những người Anabaptist mới là quan trọng, quyết định sống còn của cuộc vận hà thiêng liêng ấy.

Nhưng có một lão già đầu rồi mà còn ngu tệ! Tên là Menno Simons. A Đường hận sự ngu xuẩn của lão già này đến độ muốn quẳng cả cuốn sách đi chỉ vì đọc từ đầu đến cuối lúc nào cũng thấy trích dẫn những thủ bút của lão. Cái lão cao đồ ngu xuẩn đó, Menno Simon, không biết lão ta ăn phải cái vạ gì mà đến chết rồi còn bị Satan ngu dụ. Vẫn phải mổ xẻ sự ngu của lão ra để giải phẫu. Vì sao cuộc vận hà yêu thương đang hồi hấp dẫn thì như bị tạt cả biển nước lạnh và lụi tắt.

Lão già cao ngạo, hèn nhát, chỉ được cái tài văn vẻ kích động quần hùng. Menno Simons đứng sau hậu trường, sau lưng tất cả những bồ câu đưa thư, tất cả những người bị bức hại đến đường cùng, đến chết. Mà lão thì vẫn sống nhăn răng ra đó, vẫn tiếp tục kêu gọi, hô hào, cổ động, cứ như thể những con số chết chóc ấy chỉ là quân tốt trong bàn cờ của lão.

Lão là cao đồ sáng lập hội ai cũng biết. Lão quản lý bồ câu, thích đưa bồ câu nào đến đâu, đưa bao nhiêu bồ câu là do "nhà thờ vô hình" chỉ đạo, mà cuối đời, lão coi lão chính là đường lối, là "đạo" của nhà thờ đó. Vốn từ đầu chính lão chủ trương không cần nhà thờ, không cần chỉ đạo, tất cả đều là anh em đồng đẳng hết như Jesus nói. Thư lão viết hay lắm, nhưng càng viết càng lộ rõ sự sáo rỗng trong từng câu cú lặp lại. Càng đến cuối, lão càng lộ mặt thật, chính lão là một kẻ ham quyền, ham lãnh đạo, ham sức ảnh hưởng. Bất cứ ai không nhất chí, thậm chí chỉ cần nghi vấn quyết định, chỉ đạo của lão, thì lão sẽ "TUYỆT THÔNG - KHAI TỬ" khỏi mạng lưới Anabaptist.

Tự lão muốn xác lập cái quyền hành ngu xuẩn như vậy! Bốn năm người khác trong "hội đồng nguyên lão" của Anabaptist cũng theo gương đó mà chia bè chia phái. Thi nhau xem ai là kẻ hay ho giỏi giang hơn. Những anh em bên dưới phải theo huynh trưởng. Mấy vị đại ca, huynh trưởng tách nhau, thì lũ đàn em cũng tách nhau. Đang chung chia nguồn ân điển, phúc lành, tiền bạc, trợ cấp, buồn vui, sinh tử, bao hợp nhất đại đồng, bao linh hứng thiêng khởi, cùng bao "Tín Thí" cúng dàng lên chung quỹ. Thì bây giờ chia tách ra thành trăm mảnh, tan đàn xẻ nghé hết chỗ nói. Mà ngu ngục ở điểm là chính Đại Trưởng Lão Menno Simons là kẻ đề ra cái "án" TUYỆT THÔNG gở chết này. Đề ra được vài tháng thì lão chết. Cái đầu đấy rõ ràng là bị chỉ điểm của Satan tâm kế.

Satan bảo:

Menno Simons hỡi, ông phải ra tối hậu thư, để "chấn chỉnh" đường lối, làm một cái barem điểm chuẩn cho đạo Anabaptist đi. Chứ kiểu này loạn quá, chết như ngóe thế này không phải là cách hay đâu. Chưa kể, tiền bạc rồi bao nhiêu vấn đề vợ chồng chung đụng nhau như vậy. Nghĩ đến đã hoảng rồi, ông thấy những người còn sống có phải là vẫn khổ lắm không? Nước trời - thiên đàng cái kiểu gì cũng phải có quy củ, luật lệ cả!

Đã vậy, ông là người làm luật, chế luật cho "bọn nó". Ông coi tất cả như con đẻ. Giờ chúng nó chết như ngả rạ, ông có thấy vui không? Cái chết để vào nước trời thì đúng đắn lắm, nhưng cái chết toàn triệt phần bản ngã của những kẻ còn sống thì thế nào? Chúng tự coi chúng hơn cả "lãnh đạo" rồi. Chúng coi chúng hơn cả kẻ đã "khai sinh" ra chúng, trợ lực, nuôi nấng chúng... Ông xem, bây giờ ông là cha chúng, ông làm thế nào trước khi lìa đời để dạy chúng đây?!

Menno đăm chiêu nghĩ mãi không ra cách giải, cuối cùng chốt:
"Đứa nào không nghe tao, tao tuyệt thông, cạch mặt, khai trừ khỏi Đảng. Đứa nào không nghe tao, đứa đấy khéo mà theo Satan cả. Tao muốn bảo vệ chúng nó khỏi Satan. Không nghe tao thì không cha con hội nhóm gì nữa sất. Chấm hết!"

Satan càng cười duyên! Đúng đúng, càng sợ cái gì thì càng phải bị chính cái đấy ám trước. Chính Menno Simon đã từng rất sợ bị "vạ tuyệt thông" bởi giáo hội mà lão đã tự ý li khai khỏi, từ những ngày đầu tiên lão là linh mục đàng hoàng. Cái từ TUYỆT THÔNG này cứ lởn vởn quanh lão mãi cho đến khi chính lão xuống tay hạ bút viết thư đưa lệnh, ban chiếu chỉ khắp Châu Âu mới thôi. Vậy là Satan mãn nguyện. Bất cứ tổ chức nào, dù là thiện hay ác, thì đều phải bị đánh sập từ bên trong chính nó. Tan vỡ từ nội bộ mới là cái tan vỡ lý tưởng, diệu kế nhất đối với Satan.

30 năm sau cái chết của Menno Simons, hầu hết những Anabaptist ở Dutch đã năm lần bảy lượt bị tuyệt thông bởi chính những anh em mình, những kẻ tự khẳng định quyền to hơn - là anh, hay là chị... Anh chị em cứ vậy mà tuyệt thông nhau sau bao lần vào sinh ra tử cùng cùng.

Mấy trăm năm sau cái chết của Menno Simons, hậu thế Anabaptist vẫn lùng bùng lằng nhằng, ngu xuẩn bên những cái luật tự chế, những giới hạn tự định, tự thiến lẫn nhau. Anh em vẫn kì kèo nhau mày phải nghe tao, nếu không tao từ mày. Cha mẹ vẫn từ mặt con chỉ vì con không muốn vậy. Rồi cả cộng xã hò nhau "cạch mặt / tuyệt thông" một kẻ, chỉ vì kẻ ấy không nhất chí quan điểm/ đường lối chung của xã, hay chỉ vì kẻ ấy dám phản biện lại trưởng làng. Trưởng làng được bầu ra, từ đầu là một vị giản dị khiêm tốn, song chẳng bao lâu lại được hay bị khoác áo "Giáo hoàng" trong mắt tất cả. Vậy là vẫn theo vết xe đổ của trần gian.

Anabaptist trở thành trò cười cho "nhà thờ mẹ" / Giáo Hội Công Giáo không cần phải nghĩ cách tiêu diệt hay trấn áp họ làm gì nữa. Những cộng xã Anabaptist ngày nay vẫn tồn tại nhưng chỉ như những Samson đã mất đi sức mạnh và bị mù, phải làm nô lệ trong nhà ngục tầm thường. Hậu duệ của Anabaptist ngày nay vẫn tự hào mà gọi chính mình là những Mennonites (con cháu của Menno). Bất kể sai lầm của Menno Simons có nghiêm trọng đến đâu, họ vẫn khắc ghi những dòng chữ truyền đời của Menno viết từ một thời máu lửa huy hoàng. Họ vẫn tự hào về những điều đó.
 
Vậy mới biết, cái đầu quả thực là quan trọng. Đầu tàu, đầu người, đầu đạn, đầu tình ...

Như những cuộc tình đầu ... lâu xương trắng, là kiếp người mong mãi hợp nhất linh hồn vô cùng, hợp nhất thiêng liêng vô hạn. Khi Ngã, God vẫn ở rìa mép vực thê thảm, sẵn sàng nâng đỡ ai ai hồi đầu. Khi Vô Ngã, God vẫn vô cùng vô hạn truyền tâm. Chẳng bao giờ có "tuyệt" đường "thông" đạo.